W starożytności Holandia była zamieszkiwana przez plemiona celtyckie i germańskie (m.in. Batawów i Fryzów). Od I wieku p.n.e. znajdowała się częściowo pod władzą Rzymu. W V-VIII wieku została podbita przez Franków. Od VII wieku nastąpiła chrystianizacja, a od IX wieku Holandia mieściła się w granicach Niemiec. Zaczęły powstawać coraz bardziej samodzielne hrabstwa i księstwa (Holandia, Geldria, biskupstwo Utrecht). W wyniku podbojów i małżeństw dynastycznych książęta burgundzcy zjednoczyli większość terytoriów w XV wieku. W 1477 roku wraz z ziemiami obecnej Belgii i Luksemburga przeszły pod panowanie Habsburgów jako Niderlandy.

Od XIV do XVI wieku nastąpił rozwój gospodarczy (handel, rybołówstwo, sukiennictwo), ustępujący jednak znaczeniem południowym Niderlandom (Belgii). Szerząca się reformacja pogłębiła występujące od początku XVI wieku sprzeczności społeczno – gospodarcze. Usiłowania Karola V i Filipa II zmierzające do utrzymania katolicyzmu i porządków feudalnych doprowadziły w 1566 roku do antyhiszpańskiego powstania w Niderlandach. Terror i ucisk finansowy spowodowały w 1572 wybuch nowego powstania, w którego wyniku doszło do zawarcia unii utrechckiej w 1579 roku, a w 1581 r. do oderwania się od Hiszpanii siedmiu prowincji północnych i utworzenia niezależnego państwa – Republiki Zjednoczonych Prowincji, zwanych potocznie Holandią . Wznowioną w 1648 roku wojnę z Hiszpanią zakończył pokój w 1648r., który przyznał Republice Zjednoczonych Prowincji m.in. kolonie w Indiach Wschodnich i Zachodnich oraz zatwierdził ostatecznie jej niepodległość.

W XVII wieku Holandia stała się największą potęgą morską i handlową Europy. Nastąpił rozkwit nauki i sztuki. Wojny z Anglią i Francją w drugiej połowie XVII wieku podkopały hegemonię holenderską na morzu. Spowodowały utratę części kolonii i stopniowy upadek gospodarczy Holandii. W okresie rewolucji francuskiej i za Napoleona I znalazła się ona pod zwierzchnictwem Francji jako Republika Batawska. Od 1806 roku – Królestwo Holandii. W 1810 roku zostało wcielone do Francji. W 1815 roku połączone z południowymi Niderlandami (obecna Belgia) w Królestwo Zjednoczonych Niderlandów pod berłem Wilhelma I Orańskiego. W 1830 roku oderwały się południowe Niderlandy (Belgia).

W 1848 r. uchwalono liberalną konstytucję. Od drugiej połowy XIX w. działały w Holandii:

• stronnictwo liberalne (rządzące od 1888),
• konserwatywna kalwińska Partia Antyrewolucyjna,
• opierające się na chłopstwie stronnictwo katolickie.

W XIX w. nastąpił w Holandii rozwój rolnictwa (gł. hodowli bydła i ogrodnictwa). W 1890 r. wygasła unia personalna łącząca od 1815 r. Holandię z Luksemburgiem. W końcu XIX w. rozwój holenderskiego ruchu robotniczego (1894 Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza). Na przełomie XIX i XX wieku w Holandii odbyły się konferencje pokojowe (1899, 1907), powołano Stały Trybunał Arbitrażowy.

W czasie I wojny światowej Holandia była państwem neutralnym. Kryzys gospodarczy po wojnie doprowadził do wzrostu nastrojów rewolucyjnych , które zmusiły rząd do ustępstw . Sytuację wewnętrzną w okresie międzywojennym pogarszała rywalizacja katolików i protestantów.

W czasie II wojny światowej hitlerowskie Niemcy w 1940 r. zajęły Holandię. Rozwinął się ruch oporu. W końcowym okresie wojny Holandia była terenem zaciętych walk z udziałem m.in. polskiej Pierwszej Dywizji Pancernej (Breda, Axel). W 1945 r. została wyzwolona. Po wojnie Holandia utraciła główne posiadłości zamorskie – Indonezję.

Po II wojnie światowej porzuciła tradycyjną politykę neutralności. Od 1945 r. Holandia jest członkiem ONZ. Od 1948 r. związana jest unią celną, a od 1960 r. – unią gospodarczą z Belgią i Luksemburgiem (Benelux). W 1949 roku została członkiem NATO, w 1957 r. – EWG, w 1993 r. – Unii Europejskiej. Od 1948 roku rządy (z socjaldemokratą W. Dreesem jako premierem) opierały się na koalicji Partii Pracy (PvdA) i Katolickiej Partii Ludowej. Natomiast od 1959 r. trzon koalicji tworzyły Katolicka Partia Ludowa i liberalna Partia Ludowa na Rzecz Wolności i Demokracji (VVD). W połowie lat sześćdziesiątych nastąpiła radykalizacja życia społecznego i politycznego wyrażająca się w przejściowym kryzysie dwóch wielkich partii politycznych: Katolickiej Partii Ludowej i PvdA. Wybory w 1971 i w 1972 r. przyniosły dalszą polaryzację sił i umocnienie będących w opozycji partii lewicowych. Po najdłuższym w historii Holandii kryzysie rządowym (XI 1972-V 1973) utworzono nowy rząd koalicyjny kierowany przez socjaldemokratę Joop den Uyla. Premier R. F. M. Lubbers po rozpadzie koalicji utworzył nowy rząd centroprawicowy (do 1994) w sojuszu z PvdA. Następnie na czele koalicji socjaldemokratyczno – liberalnej stanął W. Kok z PvdA. W kwietniu 1980 roku królowa holenderska Juliana I (z dynastii Orange-Nassau) abdykowała na rzecz córki Beatrix. Przyczyną wieloletnich kontrowersji w Holandii w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych była sprawa rozmieszczenia na jej terytorium rakiet średniego zasięgu z ładunkami nuklearnymi . Mimo masowych akcji protestacyjnych w 1985 r. rząd podjął decyzję o ich instalacji. Traktat między USA i ZSRR z grudnia 1987 roku wyeliminował tę kategorię broni z Europy. W polityce zagranicznej Holandia jest rzeczniczką ścisłej integracji państw Europy we wszystkich dziedzinach o charakterze ponadnarodowym.